Thursday, December 09, 2004
Sveinn Einarsson, fv. þjóðleikhússtjóri vekur athygli á bók minni í Mogganum í dag. Í henni er þó smá mistök - skv. henni heiti ég Bragi Þormóður Ólafsson (!)
Morgunblaðið 9. desember 2004
FORVITNILEG BÓK
SEM forseti Nemendasambands Menntaskólans í Reykjavík langar mig í fáeinum orðum að vekja athygli á yfirlætislausu bókarkorni sem nýlega er komið út. Um er að ræða bókina Landsins útvöldu synir sem gefin er út í metnaðarfullri ritröð sagnfræðinga sem ber heitið Sýnisbók íslenskrar alþýðumenningar, en samantekt bókarinnar hefur ungur fræðimaður Bragi Þormóður Ólafsson haft á hendi. Hann ritar einnig fróðlegan inngang.
Þessi bók er forvitnileg fyrir þær sakir að hún hefur að geyma sýnishorn af skólaritgerðum nemenda Hins lærða skóla í Reykjavík á síðustu áratugum 19. aldar og lítið eitt fram yfir aldamót. Heitið er sótt til séra Matthíasar sem þurfti að fara alllanga leið áður en hann komst í skóla. Ekki eru þó aðeins landsins synir sem þar halda á penna, heldur og tvær hinar fyrstu skólameyjar sem þar stunduðu nám.
Sem við er að búast eru viðfangsefnin af ýmsum toga og sum þeirra brenna ekki síður á mönnum í dag, hvort sem þeir eru í skóla eða löngu þaðan farnir. Svo ólíkar sem ritgerðirnar eru, þá eiga þær þó sameiginlega brennandi einlægni höfunda sinna sem eru að leita að áttum í lífinu; jafnframt eru þær óviðjafnanleg tíðarfarslýsing. Og í ljósi þess að margir þeir sem þarna halda á penna urðu síðan máttarstólpar í þjóðmálum og menningu er einkar skemmtilegt að sjá hvaða viðfangsefni menn hafa valið sér - hafi verið um val að ræða. Þannig ritar til dæmis skólapilturinn Sigurður Nordal um Hvers vegna er það nauðsynlegt hverri þjóð að að leggja rækt við sögu sína og fyrri alda bókmenntir?, og kemur okkur í dag ekki á óvart. Snemma beygist krókurinn. Og hver skyldi fullyrða: Sá sem á sér engan vin, ferðast eins og útlendingur yfir jörðina? Hann hét Friðrik Friðriksson, seinna þekktastur sem séra Friðrik. Matthías Þórðarson veltir því fyrir sér, að hverju leyti það er mikilsvert að vera vel að sér í sögu síns eigin lands; hann varð síðar þjóðminjavörður. Elínborg Jacobsen spyr hvernig eigi að búa okkur farsæla elli og mætti spyrja þess enn í dag; hún var af færeysku bergi brotin og varð síðar nuddlæknir í Danmörku.
Eitt sinn er piltum boðið að leggja út frá þessum orðum:
Feðranna dáðleysi er barnanna böl,
og bölvun í nútíð er framtíðar kvöl.
Þessu leitast Einar Benediktsson við að svara. Og í annað sinn er spurt: Hvern mann kallar þú glæsilegan? Einn skólasveinn svarar svo meðal annars: "Fríðan kalla ég þann mann sem hefur reglulega drætti, karlmannlegan svip, mjúka húð og skörp augu. Vel vaxinn kalla ég þann mann sem er herðabreiður, vöðvamikill og mittismjór... Karlmannlegir eru þeir menn sem ganga uppréttir, eru fótvissir og þola augnatillit sérhvers manns..." Svo leit Pétur Á. Jónsson á. Hann varð síðar frægur óperusöngvari og kannski fannst einhverjum lýsingin hæfa honum sjálfum vel þegar hann stóð á sviðinu í gervi einhverrar sönghetjunnar.
Það er býsna mikið ánægjuefni að þetta kver skuli hafa litið dagsins ljós. Meðal þeirra sem að því stuðluðu var 50 ára afmælisárgangur skólans nú í vor, og mætti ætla að bókin gæti orðið mörgum gömlum nemanda skemmtileg lesning, ef henni yrði stungið inn á milli jólapakkanna.
Sveinn Einarsson fjallar um bók með skólaritgerðum nemenda Hins lærða skóla í Reykjavík
Höfundur er rithöfundur, f.v. leikhússtjóri.
Morgunblaðið 9. desember 2004
FORVITNILEG BÓK
SEM forseti Nemendasambands Menntaskólans í Reykjavík langar mig í fáeinum orðum að vekja athygli á yfirlætislausu bókarkorni sem nýlega er komið út. Um er að ræða bókina Landsins útvöldu synir sem gefin er út í metnaðarfullri ritröð sagnfræðinga sem ber heitið Sýnisbók íslenskrar alþýðumenningar, en samantekt bókarinnar hefur ungur fræðimaður Bragi Þormóður Ólafsson haft á hendi. Hann ritar einnig fróðlegan inngang.
Þessi bók er forvitnileg fyrir þær sakir að hún hefur að geyma sýnishorn af skólaritgerðum nemenda Hins lærða skóla í Reykjavík á síðustu áratugum 19. aldar og lítið eitt fram yfir aldamót. Heitið er sótt til séra Matthíasar sem þurfti að fara alllanga leið áður en hann komst í skóla. Ekki eru þó aðeins landsins synir sem þar halda á penna, heldur og tvær hinar fyrstu skólameyjar sem þar stunduðu nám.
Sem við er að búast eru viðfangsefnin af ýmsum toga og sum þeirra brenna ekki síður á mönnum í dag, hvort sem þeir eru í skóla eða löngu þaðan farnir. Svo ólíkar sem ritgerðirnar eru, þá eiga þær þó sameiginlega brennandi einlægni höfunda sinna sem eru að leita að áttum í lífinu; jafnframt eru þær óviðjafnanleg tíðarfarslýsing. Og í ljósi þess að margir þeir sem þarna halda á penna urðu síðan máttarstólpar í þjóðmálum og menningu er einkar skemmtilegt að sjá hvaða viðfangsefni menn hafa valið sér - hafi verið um val að ræða. Þannig ritar til dæmis skólapilturinn Sigurður Nordal um Hvers vegna er það nauðsynlegt hverri þjóð að að leggja rækt við sögu sína og fyrri alda bókmenntir?, og kemur okkur í dag ekki á óvart. Snemma beygist krókurinn. Og hver skyldi fullyrða: Sá sem á sér engan vin, ferðast eins og útlendingur yfir jörðina? Hann hét Friðrik Friðriksson, seinna þekktastur sem séra Friðrik. Matthías Þórðarson veltir því fyrir sér, að hverju leyti það er mikilsvert að vera vel að sér í sögu síns eigin lands; hann varð síðar þjóðminjavörður. Elínborg Jacobsen spyr hvernig eigi að búa okkur farsæla elli og mætti spyrja þess enn í dag; hún var af færeysku bergi brotin og varð síðar nuddlæknir í Danmörku.
Eitt sinn er piltum boðið að leggja út frá þessum orðum:
Feðranna dáðleysi er barnanna böl,
og bölvun í nútíð er framtíðar kvöl.
Þessu leitast Einar Benediktsson við að svara. Og í annað sinn er spurt: Hvern mann kallar þú glæsilegan? Einn skólasveinn svarar svo meðal annars: "Fríðan kalla ég þann mann sem hefur reglulega drætti, karlmannlegan svip, mjúka húð og skörp augu. Vel vaxinn kalla ég þann mann sem er herðabreiður, vöðvamikill og mittismjór... Karlmannlegir eru þeir menn sem ganga uppréttir, eru fótvissir og þola augnatillit sérhvers manns..." Svo leit Pétur Á. Jónsson á. Hann varð síðar frægur óperusöngvari og kannski fannst einhverjum lýsingin hæfa honum sjálfum vel þegar hann stóð á sviðinu í gervi einhverrar sönghetjunnar.
Það er býsna mikið ánægjuefni að þetta kver skuli hafa litið dagsins ljós. Meðal þeirra sem að því stuðluðu var 50 ára afmælisárgangur skólans nú í vor, og mætti ætla að bókin gæti orðið mörgum gömlum nemanda skemmtileg lesning, ef henni yrði stungið inn á milli jólapakkanna.
Sveinn Einarsson fjallar um bók með skólaritgerðum nemenda Hins lærða skóla í Reykjavík
Höfundur er rithöfundur, f.v. leikhússtjóri.
Comments:
<< Home
Loksins er einhver í þessum hóp að gera það gott. Ég sam var orðinn svartsýnn á selebritístatus hópsins eftir að auglýsingarnar með Hjalta hættu að sjást í sjónvarpinu.
Hey - það eru nú fleiri celebs í hópnum: Þú hefur verið í viðtali hjá Gulla Helga á Stöð 2, og Gummi kom nú einu sinni í Nýjustu tækni og vísindi...
Bíddu - þú ert frægur, hjalti er frægur, gummi er frægur og ég líka. Þá eru það bara Hoop og André sem eru ekki að standa sig. Þeir gætu kanski gert eitthvað saman til að komast í fjölmiðlana. Á forsíðu Fréttablaðsins var til dæmis frétt um bónda í Dölunum sem gekk berserksgang. Strákar, hvað segiði um að kýla á eitthvað svoleiðis fyrir forsíðuna og frægð hópsins?
Post a Comment
<< Home
